Het gevecht van een sector dat geen gevecht zou mogen zijn

Het gevecht van een sector dat geen gevecht zou mogen zijn

Verpleegkundigen zijn toe aan een adempauze. Ze hebben die nodig om zich voor te bereiden op een tweede coronagolf die er hopelijk nooit in alle kracht zal komen. Wat had het mooi geweest dat zij allen hun verlof konden ingaan met een gevoel van waardering, een gevoel van waardering dat voor iedereen van toepassing is. Niet dus…

Er is iets aan de hand met de honorering van verpleegkundigen. Het probleem was er al, maar het wordt stilaan schrijnend: je wordt als verpleegkundige meer of minder beloond naargelang de doelgroep waarmee je werkt, de bevoegde/betalende overheid en afhankelijk van het sociaal statuut waarin je werkt (zelfstandige of loontrekkende).
Dat er tal van verschillende diploma’s en specialisaties zijn, daar leerden we mee leven. Dit gaat echter verder. Waarom is het werk van verpleegkundigen die werken onder Vlaamse bevoegdheid moeilijker om correct te honoreren? Waarom is het werk van zelfstandig verpleegkundigen het niet waard om beter gehonoreerd te worden? Deze ongelijkheid heeft gevolgen voor de toekomst van de zorg, de manier waarop er keuzes worden gemaakt door diegenen die er (zullen) in werken en dus ook voor de personen die zorg nodig hebben.

Onze verpleegkundigen, de helden. Maanden hebben ze het beste van zichzelf gegeven en morgen moeten ze het terug doen. Niet alle sectoren waren even prominent aanwezig in de media tijdens de coronacrisis, maar iedereen was broodnodig en het respect was zonder voorbehoud. Tekorten werden sectoroverschrijdend opgevangen en het vertrouwen in de zorgverstrekkers was en is groot.
Iedereen was het er over eens: verpleegkundigen moeten beter vergoed worden voor het belangrijke werk dat ze verrichten: gisteren, nu en morgen. En zelfs al was je het er niet mee eens, dan moest je al heel wat moed hebben om dit tegen te spreken.

De beleidsverantwoordelijken deden hetgeen wat moest/kon binnen hun bevoegdheden. Er werd federaal een historisch hoog bedrag uitgetrokken om meer mensen te motiveren om (terug) in de zorg te stappen en om de loon- en arbeidsvoorwaarden beter te maken.
Dat laatste geldt helaas niet voor iedereen.
Het is een verhaal van bevoegdheden, keuzes en verantwoordelijkheden. Een verhaal dat al te vaak leidt tot het door elkaar gebruiken van deze drie zaken en tot gevolg heeft dat sommigen wel en anderen niet beter zullen gehonoreerd worden. Een verhaal waarin de eenheid van aansturing ontbreekt.

Stel je voor: je bent afgestudeerd als verpleegkundige en je wil aan de slag in een zorgdomein waar je hart ligt. Of je bent ondernemend en je wil als zelfstandig thuisverpleegkundige starten. De keuzes liggen voor het grijpen: verpleegkundigen kunnen vandaag kiezen waar, hoe en wanneer ze starten. Dat maakt verpleging vandaag zo aantrekkelijk. Vacatures zijn er in overvloed.
Maar: jouw uiteindelijke keuze zal echter wel bepalend zijn voor je inkomen en daar loopt het mank.
De logica is zoek.

De woonzorgcentra schreeuwen om hoger opgeleide verpleegkundigen, maar de keuze om er te werken als verpleegkundige komt je vandaag letterlijk duur te staan want het loonverschil met de ziekenhuizen wordt met de dag groter. De zorg voor ouderen en mensen met een beperking staat voor sommigen minder hoog op de lijst dan de hoog technische zorg in ziekenhuizen?!
Een bijna gelijkaardig probleem stelt zich in de thuisverpleging, maar dan met betrekking tot het sociaal statuut van zelfstandige.

De zelfstandig thuisverpleegkundige speelt niet mee als het gaat over de 600 miljoen euro extra die moet dienen om de werkomstandigheden te verbeteren; ze valt buiten de prijzen als het gaat over een betere honorering. Steeds meer zaken worden geregeld buiten de RIZIV-nomenclatuur.

Zijn er dan bepaalde redenen waarom de ene soort verpleegkundige zorg meer waard is dan de andere? Zijn er bepaalde redenen waarom een zelfstandig verpleegkundige meer/langer moet werken voor hetzelfde bedrag dan een loontrekkende? Is chronische zorg minder belangrijk dan acute? Is kwaliteit van zorg anders voor de zelfstandig verpleegkundige in vergelijking met de loontrekkende?
Mogelijks zijn er verklaringen voor en indien die er zijn willen we ze graag beluisteren, in de hoop dat ze richtinggevend zijn voor een betere zorg in de toekomst.
Ofwel zijn we het eens dat dezelfde zorg op dezelfde manier moet betaald worden, los van het gegeven of de zorg wordt uitgevoerd door een zelfstandig verpleegkundige of door een loontrekkende verpleegkundige. Ofwel kijken we berustend toe als er via andere kanalen compensaties worden gegeven die een onevenwicht bestendigen of vergroten.
Ofwel zijn we het eens dat de zorg voor ouderen of mensen met een beperking even belangrijk is dan de zorg voor andere groepen, ofwel kijken we berustend toe als dit verschil verder wordt bestendigd.

Dit gevecht verdient de sector niet.
Alle nota’s en studies ten spijt: dit zal de efficiëntie niet ten goede komen. Het plaatst een hypotheek op de solidariteit, de dynamiek en de creativiteit die er tijdens deze crisis voor zorgde dat de zorg, ondanks alles, overeind bleef en die ook in de toekomst broodnodig zal zijn.
Een zorgsysteem dat zelfstandige thuisverpleging ontraadt en /of zorg aan bepaalde kwetsbare groepen minder waardeert in vergelijking met andere, maakt weliswaar duidelijke maar onherstelbare keuzes. Keuzes die de bevoegdheden overstijgen en het belang van een gewaardeerde investering in een sector herleiden tot onderling gekibbel.
Een grote groep verpleegkundigen, waaronder de grootste groep in de thuisverpleging: de zelfstandigen, begrijpt dit niet. Waarom is er geen enkele euro van de 600 miljoen voorzien voor zelfstandig thuisverpleegkundigen? Leg het ons uit beste overheden; leg het ons uit waarom zelfstandig thuisverpleegkundigen geen plaats hebben binnen een 'historisch akkoord'.

De sector heeft bewezen dat er een enorm probleemoplossend vermogen aanwezig is.
De sector heeft aangetoond dat er mooie zaken vanuit een bottom-up logica kunnen groeien.
Luister naar de sector, haal ongelijkheden weg in plaats van ze te vergroten en geef logica en visie een plaats, het zal de kwaliteit ten goede komen. Een billijke verdeling van de middelen hoeft niet meer te kosten. Laat bijkomende middelen via de nomenclatuur verdeeld worden en iedereen zal er wel bij varen.

Gepost op 28 jul 2020

Andere nieuwsartikels